{"id":7,"date":"2017-01-02T08:29:18","date_gmt":"2017-01-02T05:29:18","guid":{"rendered":"https:\/\/demo.themegrill.com\/flash-default-2\/?page_id=7"},"modified":"2020-08-25T14:17:59","modified_gmt":"2020-08-25T11:17:59","slug":"cayin-tarihcesi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.caycilar.com.tr\/index.php\/blog\/cayin-tarihcesi\/","title":{"rendered":"\u00c7ay\u0131n Tarih\u00e7esi"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00c7AYIN TAR\u0130H\u00c7ES\u0130<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00f6keni<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ay\u0131n k\u00f6keni tam olarak bilinmemekle birlikte, \u00c7ay \u00c7in\u2019de \u00e7ok eski zamanlardan beri kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bu \u00fclkeyle \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmi\u015ftir. \u00c7inliler \u00e7ay\u0131 5,000 y\u0131ldan beri i\u00e7mektedirler. Efsanede ba\u015flang\u0131\u00e7 belirsizdir, en bilinen olan\u0131 eski bir Bilginin ak\u015fam yeme\u011fi i\u00e7in ate\u015fi k\u00f6r\u00fcklerken birka\u00e7 yapra\u011f\u0131n kaynam\u0131\u015f suyun i\u00e7ine d\u00fc\u015fmesiyle \u015fans eseri \u00e7ay\u0131 ke\u015ffetmesidir. \u00c7inli Bilgin kaza eseri ke\u015ffetti\u011fi i\u00e7ece\u011fi kullanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman rahatlat\u0131c\u0131 etkisinin fark\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ay\u0131n bu rahatlat\u0131c\u0131 etkisi dilden dile anlat\u0131larak \u00fclkede kullan\u0131m\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. IV. yy.da \u00c7aya ilk olumlu ele\u015ftiri \u00e7ay\u0131n haz\u0131rlan\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve sa\u011fl\u0131\u011fa olan olumlu etkisini ke\u015ffeden Kien-Lung taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7in\u2019de 618\u2013907 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u201cTea sutra cha kyou\u201d kitab\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131yla \u00e7ay i\u00e7imi yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kitap T\u2019ang b\u00f6lgesinde ya\u015fayan Lu Yu taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f ve bu kitapta \u00e7ay\u0131n \u00c7in\u2019deki tarihi, \u00fcretim \u015fekli, \u00fcretim ekipmanlar\u0131 ve demleme \u015feklinden bahsedilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ay\u0131n Japonya\u2019ya ilk ithal edildi\u011fi tarih kesin olarak kay\u0131tlarda yoktur. Tahminlere g\u00f6re VIII. Yy.da \u00c7in ve Hindistan\u2019dan gelen Budist rahipler ve Japon el\u00e7ileri \u00e7ay\u0131 T\u2019ang b\u00f6lgesinden \u00c7in\u2019e oradan da Japonya\u2019ya g\u00f6ndermi\u015flerdir. Di\u011fer bir tahmine g\u00f6re de XII. Yy.da Yeast adl\u0131 Budist rahip \u00e7ay tohumlar\u0131n\u0131 \u00c7in\u2019den Japonya\u2019ya g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ay\u0131n ilk ke\u015ffedildi\u011fi y\u0131llarda bir ila\u00e7 ve zengin tabakan\u0131n i\u00e7ece\u011fi bir i\u00e7ecek oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu.1521-1591 y\u0131llar\u0131ndan sonra \u00e7ay i\u00e7imi halk aras\u0131nda da yay\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ay<\/p>\n\n\n\n<p>\u2018Tea\u2019 ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda b\u00fct\u00fcn yaz\u0131m ve telaffuzlar\u0131 tek bir kaynaktan gelmektedir. \u2018 Te \u2018 \u00c7in\u2019in Amoy leh\u00e7esine g\u00f6re \u00e7ay anlam\u0131ndad\u0131r. Mandarin kelimesi olan \u00e7ay anlam\u0131ndaki&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u2018cha \u2018 birka\u00e7 t\u00fcretmeyle d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ay Avrupa\u2019ya XVII. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ay\u0131n hakk\u0131ndaki abart\u0131l\u0131 t\u0131bbi iddialara ra\u011fmen, Avrupal\u0131lar kahvenin tad\u0131n\u0131 tercih etmi\u015flerdir. Sadece birka\u00e7 soylu hizipler aras\u0131nda \u00e7ay pop\u00fcler hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Avrupa\u2019ya ula\u015fma<\/p>\n\n\n\n<p>17.yy\u2019\u0131n ba\u015flar\u0131nda Hollandal\u0131 ve Portekiz t\u00fcccarlar ilk kez Avrupa\u2019ya \u00c7in \u00e7ay\u0131n\u0131 tan\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r. Portekizliler \u00c7in\u2019in k\u0131y\u0131 kesimi olan Macao\u2019dan gemiyle, Hollandal\u0131lar da Endonezya yolu ile Avrupa\u2019ya \u00e7ay\u0131 getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ruslar\u0131n \u00e7aylar\u0131 \u00c7in\u2019den develerle kara yolundan getirilmekteydi. XVIII. yy. sonunda Sibirya\u2019dan ge\u00e7en demiryolu ile Rusya\u2019n\u0131n \u00e7ay\u0131 trenle ta\u015f\u0131nmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hindistan<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ay t\u00fcketiminin 19.yy\u2019\u0131n ba\u015flar\u0131nda artmas\u0131yla, Do\u011fu Hindistan \u015eirketi yeni kaynaklar aramaya ba\u015flad\u0131. \u00c7inlilerin \u00e7ay yeti\u015ftirmeyi tekele ald\u0131\u011f\u0131ndan beri, tek \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00e7ay\u0131 ba\u015fka bir yerde yeti\u015ftirmekti.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7in \u00e7ay\u0131 tohumu ile ilk denemeler Kuzeydo\u011fu Hindistan\u2019daki Assam\u2019da y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Bu denemeler ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7land\u0131, buna ra\u011fmen ayn\u0131 tohumlar Kuzey Hindistan\u2019daki Darjeeling\u2019de sonradan iyi bir \u015fekilde yeti\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha sonra 1820\u2019de, bitki bilimciler Assam\u2019da baz\u0131 tan\u0131mlanmam\u0131\u015f yerli a\u011fa\u00e7lar fark ettiler. Yaprak \u00f6rnekleri analiz i\u00e7in Londra\u2019ya g\u00f6nderdiler. \u00d6rnekler hemen \u00e7ay olarak tan\u0131t\u0131ld\u0131 \u2013 \u00e7ay Hindistan\u2019da ge\u00e7mi\u015fte bilinmeyen bir bitkiydi \u2013 b\u00f6ylece Hindistan \u00e7ay end\u00fcstrisi do\u011fmu\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de Geli\u015fimi<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ay yeti\u015ftirilmesi konusunda temel olu\u015fturan giri\u015fim ise 1917 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Zaman\u0131n Halkal\u0131 Ziraat Mektebi \u00c2lisi m\u00fcd\u00fcr vekili ve botanik\u00e7i olan Ali R\u0131za Erten yapm\u0131\u015f oldu\u011fu teknik \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda 16.02.1924 tarihinde Rize\u2019de \u00e7ay yeti\u015ftirilmesi i\u00e7in meclisten onay al\u0131r. 1937 y\u0131l\u0131nda \u00c7ay tar\u0131m\u0131n\u0131n yerle\u015ftirilip geli\u015ftirilmesi i\u00e7in Zihni DER\u0130N tam yetki ile g\u00f6revlendirilir. 1940 y\u0131llar\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden G\u00fcrcistan k\u00f6kenli toplam 70 ton \u00e7ay tohumu sat\u0131n al\u0131narak \u00fcretim yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00e7ay \u00fcretiminin temelleri bu \u015fekilde at\u0131lm\u0131\u015f olur. \u0130lk \u00e7ay fabrikas\u0131n\u0131n temeli 21 Haziran 1946 tarihinde at\u0131larak, 60 ton\/g\u00fcn kapasiteli olarak 1947 y\u0131l\u0131nda Rize\u2019nin Fener mevkiinde i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7AYIN TAR\u0130H\u00c7ES\u0130 K\u00f6keni \u00c7ay\u0131n k\u00f6keni tam olarak bilinmemekle birlikte, \u00c7ay \u00c7in\u2019de \u00e7ok eski zamanlardan beri kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bu \u00fclkeyle \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmi\u015ftir. \u00c7inliler [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":641,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.caycilar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.caycilar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.caycilar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.caycilar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.caycilar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.caycilar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":944,"href":"https:\/\/www.caycilar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7\/revisions\/944"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.caycilar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.caycilar.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}